NL   /   EN

Team / Boekx Advocaten

publicatie / 20 juli 2015

Auteurscontractenrecht: wat verandert er voor de exploitant? (de aanvullende billijke vergoeding)

Ad C. De aanvullende billijke vergoeding*

Een exploitant is onder bepaalde omstandigheden verplicht om, behalve een billijke vergoeding, de maker ook een aanvullende billijke vergoeding te betalen. Een van die omstandigheden is als de exploitant gebruikt maakt van een nieuwe exploitatievorm.

Een nieuwe exploitatievorm

De manieren waarop auteursrechtelijke werken (zoals films, boeken of muziek) kunnen worden geëxploiteerd hebben zich de afgelopen decennia razendsnel ontwikkeld. Exploitatievormen alshet afspelen van een film via een blue ray dvd of het bekijken van een televisieprogramma via video on demand zijn vandaag de dag doodnormaal, terwijl die wijzen van exploitatie aan het begin van de 21e eeuw, of zelfs halverwege, onvoorstelbaar waren.

De voortschrijdende ontwikkelingen zijn in overeenkomsten over exploitatie doorgaans een bron van problemen. Die ontwikkelingen bemoeilijken de uitleg van overeenkomsten omdat een nieuwe exploitatievorm niet of lastig in een ‘oud’ hokje te plaatsen is. De nieuwe wet speelt op dit probleem in (artikel 25c lid 6 Auteurswet).  

De maker die de exploitant toestemming heeft gegeven om ‘nieuwe’ exploitatievormen te gebruiken, heeft recht op een aanvullende billijke vergoeding als de exploitant van een nieuwe vorm gebruik maakt. Ook als de exploitant de exploitatiebevoegdheden overdraagt aan een derde, is die derde verplicht om de maker een extra bedrag te betalen.

Uit de toelichting bij de wet blijkt dat ‘nieuw’ onbekend betekent. Een onbekende exploitatievorm is er een waarvan partijen zich tijdens het sluiten van de overeenkomt geen voorstelling hebben kunnen maken. Op basis van deze uitleg heeft de maker dus geen recht op extra geld als een oude exploitatievorm wordt vervangen door een exploitatievorm. Er is sprake van vervanging als een oude vorm van een exploitatie in een nieuw jasje plaatsvindt. Het vertonen van een film in 3D naast een vertoning daarvan in 2D is bijvoorbeeld geen nieuwe exploitatiewijze, maar de vervanging van een oude vorm.

Conclusie

Een exploitant die bijvoorbeeld een film, boek of lied op een nieuwe manier wilt exploiteren, is de maker extra geld verschuldigd. De exploitant moet zich dus afvragen of het gebruiken van een nieuwe exploitatievorm de (financieel) moeite waard is. Als de kans op inkomsten gering is, dan is het gebruiken van een nieuwe exploitatievorm mogelijk onvoordelig.

De 'bestseller' bepaling

De tweede omstandigheid waaronder de exploitant de maker extra geld verschuldigd is, is als de afgesproken ‘billijke’ vergoeding achteraf niet in verhouding blijkt met de door de exploitant behaalde omzet. De wet spreekt over de aanwezigheid van ‘een ernstige onevenredigheid’ (artikel 25d Auteurswet).

Deze regeling heeft slechts betrekking op extreme gevallen. Denk aan een schrijver die voor zijn debuut een minimale vergoeding ontvangt van de uitgever. Als het boek vervolgens een gigantische bestseller wordt, dan heeft de maker op grond van de nieuwe wet het recht om daarvan mee te profiteren. De afgesproken vergoeding blijkt dan achteraf, vanwege het onverwachtse succes, ‘onevenredig’. De rechter kan de overeenkomst dan met terugwerkende kracht wijzigen door de hoogte van de afgesproken vergoeding bij te stellen.

De exploitant kan om een aanspraak achteraf te voorkomen door met de maker een vergoeding af te spreken die gerelateerd is aan de omzet, zoals bijvoorbeeld aan een royaltyvergoeding.

De maker heeft ook het recht om een extra vergoeding te vorderen van een derde als de exploitant zijn of haar exploitatiebevoegdheden heeft overgedragen. Het is belangrijk dat de exploitant met die derde afrspreekt wie voor de extra kosten opdraait.

Conclusie

Het is aan te bevelen om in de overeenkomst met de maker (ook) een vergoeding op te laten nemen die gerelateerd is aan de omzet. Op die manier beperkt u het risico dat u achteraf wordt aangesproken voor extra kosten. Is een exploitant van plan zijn exploitatiebevoegdheden in de toekomst over te dragen, dan zal hij duidelijke afspraken moeten maken met die derde over de winstafdracht aan de maker.

* Zie het weblog van 10 juli 2015 voor de introductie van deze reeks weblogs.